Παν μέτρον άριστον

Είναι γνωστό πως ο σοφός λαός αγαπά το μέτρον. Γιατί όμως; Μας έχει πει; Αγαπά το μέτρον, αλλά πώς ακριβώς το μετράει το μέτρον; Ξέρεις; Εντάξει, να έχεις μέτρον στα πάντα, αλλά ποια ακριβώς είναι τα πάντα; Πού πάει ο νους σου όταν εστιάσεις στη λέξη παν; Να σου πω πού πάει; Πουθενά. Ξέρεις γιατί; Η λέξη παν  δημιουργεί χάος στο νου, επειδή δε δίνει καμία κατεύθυνση. Όταν πεις να σκεφτείς τα πάντα, δεν ξέρεις τι να πρωτοσκεφτείς. Ο νους ξαφνικά κλειδώνει. Αυτό συμβαίνει. Συνεπώς, το παν, του σοφού Έλληνα, δε βοηθάει να καταλάβεις σε τι χρειάζεται να έχεις μέτρον. Σωστά; Το παν του σοφού λαού, περιεκτικότατο μεν, απροσδιόριστο δε.

Εστίασε τώρα στη λέξη μέτρον. Πού πάει ο νους σου όταν ακούς τη λέξη μέτρον; Εμένα, ο νους μου πάει πρώτα στη μεζούρα και στο χάρακα, για να πω την αλήθεια. Μετά, άγνωστο γιατί, πάει στο γενικώς αποδεκτό. Ύστερα, πάει στο μέσο όρο. Μετά, πάει στα τρία γεύματα την ημέρα και στην ήπια άσκηση. Κι εσένα; Μέτρον, μέτρον, μέτρον... Πού αλλού πηγαίνει ο νους; Α, ναι. Πηγαίνει και στο λίγο κρασί, λίγο θάλασσα και τ’ αγόρι μου. Κι εσένα; Τι σύμπτωση! Κάπου εκεί, όμως, κλειδώνει ο νους και πάλι, ε; Κλειδώνει και δεν πάει πουθενά αλλού. Συνεπώς, το μέτρον του σοφού λαού είναι το ίδιο ασαφές και απροσδιόριστο, όσο και το παν.  

Και με αυτά τα δεδομένα, περιμένεις να καταφέρεις ποτέ να επιτύχεις το άριστον; Ήρεμα ρωτάω. Και συμπληρώνω πως μάλλον χρειάζεσαι και μία άλλη οπτική. Προτείνω την οπτική του σοφού Κινέζου και θα σου πω αμέσως γιατί.Το παν του σοφού Κινέζου είναι μία λεπτομερής, ομαδοποιημένη καταγραφή όλων εκείνων των στοιχείων, στα οποία θα πρέπει να πάει ο νους σου, προκειμένου να επιτύχει το μέτρον. Όσο για το μέτρον, του σοφού Κινέζου, αυτό προσδιορίζεται από την εξίσωση: Γιν + Γιανγκ = Όλον. Εντάξει, ακούγονται Κινέζικα όλα αυτά, αλλά θα δεις πως δεν είναι και τόσο ακαταλαβίστικα τελικά. Θα δεις πως το παν μέτρον του σοφού Έλληνα, θα το καταλάβεις καλύτερα όταν το κοιτάξεις με τα μάτια του σοφού Κινέζου.

Με αυτή τη νέα οπτική, σου ζητάω να εστιάσεις άλλη μια φορά στο παν και να το δεις σαν ένα νοητό κύκλο, πάνω στον οποίον υπάρχουν κάποια στοιχεία. Υπάρχουν τα πέντε ζωτικά σου όργανα, τα πέντε βοηθητικά όργανα, τα πέντε συναισθήματα, οι πέντε περιβαλλοντικοί παράγοντες, οι πέντε εποχές, τα πέντε βασικά χρώματα, οι πέντε καθαρές γεύσεις. Μπορώ να συνεχίσω να λέω μέχρι αύριο. Υπάρχουν πολλές ακόμα πεντάδες στοιχείων, που, ευτυχώς, δε χρειάζεται να τις αναφέρω τώρα, επειδή το ζητούμενο νομίζω πως έχει ήδη επιτευχθεί. Ο νους σου έχει ήδη πάρει κατεύθυνση. Έτσι δεν είναι;  

Είναι αλήθεια πως οι λίστες με τις καταγραφές των σοφών Κινέζων είναι αναρίθμητες. Αλλά πώς να μην είναι, αφού οι άνθρωποι ομαδοποίησαν και κατέγραψαν ό,τι περιλαμβάνεται στο παν, δηλαδή τα πάντα. Αυτά τα πάντα στα οποία οφείλει να πάει ο νους σου όταν ακούει το περίφημον παν μέτρον άριστον. Ακόμα και με τη βοήθεια του νοητού αυτού κύκλου βέβαια, είναι πρακτικά αδύνατο να επεξεργαστεί ο νους τα πάντα. Αλλά ξέρεις κάτι; Δε χρειάζεται να επεξεργαστεί τα πάντα. Μερικά στοιχεία του κύκλου, αρκούν. Σημαντικότερο όλων είναι να πάρει ο νους κατεύθυνση. Το πού θα πάει και το πόσα στοιχεία θα επεξεργαστεί είναι μάλλον δευτερεύον.

Ο Κύκλος των 5 Στοιχείων, δείχνει όλες τις πιθανές κατευθύνσεις φυσικά, αλλά δε χρειάζεται να τις ακολουθήσεις όλες. Ο Κύκλος κατευθύνει το νου προς το χρώμα της τροφής που κάνει καλό σε κάθε ζωτικό όργανο, προς τη γεύση της τροφής που έχει θεραπευτική δράση για κάθε όργανο, ακόμα και προς την εποχή του χρόνου που πρέπει να καταναλώνεται η κάθε τροφή για να σου κάνει καλό. Ωστόσο, όποια κατεύθυνση κι αν πάρει ο νους, θα βρει κάτι που θα βοηθήσει στην ανεύρεση του μέτρου. Ο Κύκλος μπορεί να σε κατευθύνει να δεις ακόμα και το πώς νιώθεις συνήθως, προκειμένου να καταλάβεις σε ποιο στοιχείο έχει χαθεί το μέτρον, για να μπορέσεις στη συνέχεια να το επαναφέρεις με τη βοήθεια της εξίσωσης Γιν-Γιανγκ.

Σε αυτό το σημείο, πρέπει να σου πω και για τους πέντε δείκτες του Κύκλου: τα μάτια, τη γλώσσα, τα χείλη, τη μύτη και τα αυτιά. Αυτά τα πέντε στοιχεία πρέπει να τα ελέγχεις συχνά, προκειμένου να βλέπεις αν το σύστημά σου είναι σε ισορροπία και αν λειτουργούν όλα κανονικά. Για να το κάνεις αυτό, απλά ελέγχεις αυτά τα στοιχεία και παρατηρείς αν υπάρχουν κάποιες αλλαγές. Αλλαγές, κυρίως στο χρώμα των ματιών, της γλώσσας, των χειλιών, της μύτης και των αυτιών, είναι σαφείς ενδείξεις υποκείμενης ανισορροπίας.

Από τα μάτια, καταλαβαίνεις την κατάσταση του συκωτιού και της χολής. Από τα χείλη, καταλαβαίνεις αν είναι όλα καλά στο στομάχι και στο σπλήνα. Η μύτη είναι δείκτης της υγείας του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Και τα αυτιά δείχνουν αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στους νεφρούς ή και στην ουροδόχο κύστη. Γι’ αυτό πρέπει να παρακολουθείς αυτούς τους δείκτες. Παράλληλα, θα πρέπει να παρακολουθείς και τις εκκρίσεις του σώματος, καθώς και τις αλλαγές στα συναισθήματά σου. Οποιαδήποτε αλλαγή σε όλα αυτά, μπορεί να σημαίνει πως υπάρχει κάποια ανισορροπία, που πρέπει να αντιληφθείς εγκαίρως και να κάνεις τις απαραίτητες διορθώσεις πριν αποκτήσεις ένα χρόνιο πρόβλημα.

Δες πώς γίνεται αυτό. Έστω ότι ξυπνάς το πρωί και κοιτάζοντας στον καθρέφτη, παρατηρείς πως το λευκό των ματιών σου δεν είναι τόσο καθαρό όσο συνήθως. Τι καταλαβαίνεις και τι πρέπει να κάνεις;  Από τον Κύκλο των 5 Στοιχείων, βρίσκεις ποιο ζωτικό όργανο σχετίζεται με τα μάτια. Το συκώτι; Ωραία, το συκώτι. Και ποιο βοηθητικό όργανο; Η χολή; Ωραία, η χολή. Τι καταλαβαίνεις μέχρι εδώ; Ότι η ανισορροπία σου σήμερα, εντοπίζεται στο συκώτι ή στη χολή σου. Και τώρα; Τι κάνεις τώρα; Στον Κύκλο των 5 Στοιχείων, βρίσκεις ποια στοιχεία σχετίζονται με το συκώτι και τη χολή.

Ενδεικτικά αναφέρω, το συναίσθημα του θυμού, το πράσινο χρώμα και την ξινή γεύση. Ήδη με αυτά και μόνο τα στοιχεία, μπορείς να κάνεις κάτι για να διορθώσεις την ανισορροπία σου. Μπορείς, ας πούμε, να αναγνωρίσεις και να απελευθερώσεις το θυμό που συσσώρευσες τις τελευταίες μέρες. Μπορείς να προσθέσεις λίγα πράσινα χόρτα με λεμόνι στα επόμενα γεύματά σου. Ή μπορείς να πιεις λίγο πράσινο τσάι με μέλι και λεμόνι.

Ακούγεται εύκολο για να είναι αληθινό, ε; Και όμως είναι. Αν το πρόβλημά σου δεν είναι χρόνιο, με αυτές τις μικροαλλαγές, θα διορθωθεί πολύ γρήγορα και η ισορροπία σου θα επανέλθει πριν καν το καταλάβεις. Είναι σημαντικό λοιπόν, να μην περιμένεις να γίνει χρόνιο το όποιο πρόβλημα, πριν το αντιμετωπίσεις. Καλά θα κάνεις να προλαβαίνεις κάθε ανισορροπία στη γέννησή της, ελέγχοντας, μόνος σου, πόσο ανισόρροπος είσαι καθημερινά και κάνοντας τις διορθώσεις που απαιτούνται.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να αποδεχτείς πως όλοι, λίγο ως πολύ, είμαστε ανισόρροποι. Απενοχοποιήσου. Δες τις ανισορροπίες σου και διόρθωσέ τις. Μη ντρέπεσαι γι’ αυτές. Όλοι μπορεί να είμαστε ανισόρροποι σε κάποιο τομέα της ζωής μας, για λίγο ή για πολύ. Το ίδιο κι εσύ. Στο χέρι σου είναι να ξαναβρείς την ισορροπία σου. Κι αν την ξαναχάσεις, στο χέρι σου είναι να την αναζητήσεις και να τη βρεις και πάλι.

Εξ’ άλλου, η ισορροπία δεν είναι κάτι που επιτυγχάνεται άπαξ. Όπως και το μέτρον, τουλάχιστον μέσα από το πρίσμα του σοφού Κινέζου, δεν είναι μία σταθερά, δεν είναι ένα άκαμπτο νούμερο. Είναι μία συνθήκη επίγνωσης και ετοιμότητας του εαυτού ανά πάσα στιγμή. Μέτρον είναι το Γιν-Γιανγκ. Μέτρον είναι η εξίσωση: Γιν + Γιανγκ = Όλον. Όπου Γιν είσαι εσύ και όπου Γιανγκ είναι ό,τι βρίσκεται έξω από το ορατό σου σώμα - ή και το ανάποδο.

Για παράδειγμα, αν έξω από το φυσικό σου σώμα έχει κρύο, θα πρέπει να κρατάς ζεστό το φυσικό σου σώμα για να καταφέρνεις να ισορροπείς. Χρειάζεται δηλαδή, να προσθέτεις Γιανγκ στο σύστημά σου. Γι’ αυτό φοράς ζεστά ρούχα, ασκείσαι ή πίνεις αλκοόλ, τότε. Αν όμως είναι Καλοκαίρι, που είναι η πιο Γιανγκ εποχή του χρόνου, το να φοράς ζεστά ρούχα, να ασκείσαι έντονα ή να καταναλώνεις πολύ αλκοόλ, καταλαβαίνεις πως θα υπερθερμάνει το σύστημά σου και αυτό θα σε αρρωστήσει. Χρειάζεται να κρυώνεις το σύστημά σου για να ισορροπήσεις, τότε.  Γι’ αυτό πρέπει να καταναλώνεις ωμά λαχανικά και φρούτα, τότε. Γι’ αυτό πρέπει να καταναλώνεις ψάρι και όχι κρέας, τότε. Χρειάζεσαι ό,τι είναι Γιν, για να καταφέρνεις να ισορροπείς σε μία Γιανγκ εποχή όπως το Καλοκαίρι. Καταλαβαίνεις τι θέλω να σου πω, έτσι δεν είναι;

Μέτρον για το σοφό Κινέζο λοιπόν, είναι να γνωρίζεις, ανά πάσα στιγμή, πόσο Γιν ή πόσο Γιανγκ λείπει ή περισσεύει στο σύστημά σου, ώστε να καταλαβαίνεις πόσο Γιανγκ ή πόσο Γιν χρειάζεται να προσθέτεις ή να αφαιρείς αντίστοιχα, προκειμένου να ισορροπείς. Με αυτή την οπτική, κάθε ανισόρροπος σε αυτό τον πλανήτη μπορεί να καταφέρει να έχει επίγνωση του εαυτού και να ισορροπεί αν και όταν το επιθυμεί. Λέω αν και όταν, επειδή δεν είναι βέβαιο πως κάθε ανισόρροπος σε αυτό τον πλανήτη θα ήθελε να είναι ισορροπημένος. Έχει και η ανισορροπία τη γλύκα της. Δε νομίζεις;

ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Να θυμάσαι πως η ισορροπία δεν είναι κάτι που επιτυγχάνεται άπαξ. Χρειάζεται διαρκής εγρήγορση, επίγνωση και ετοιμότητα για να μην είσαι ποτέ ανισόρροπος. Να θυμάσαι ακόμα πως ο σοφός Κινέζος σε συμβουλεύει να ελέγχεις καθημερινά ποια στοιχεία σου προκαλούν ανισορροπία, ποια στοιχεία σου λείπουν, ποια στοιχεία πλεονάζουν και να κάνεις τις απαραίτητες διορθώσεις όπως ορίζει η Αρχή του Γιν-Γιανγκ και η Αρχή των 5 Στοιχείων. Αν εξακολουθούν να σου φαίνονται Κινέζικα όλα αυτά, μπορείς απλώς να ακολουθείς τη συμβουλή του σοφού Έλληνα. Παν μέτρον, άριστον! Αυτό να θυμάσαι και κάνε ό,τι καταλαβαίνεις...

Ξινά τα γέλια

Ο σοφός λαός μας λέει πως το γέλιο μακραίνει τη ζωή. Ωραία! Εσύ γελάς στην καθημερινότητά σου; Γελάς τόσο ώστε να μακραίνεις τη ζωή σου; Γενικά, πότε γελάς και πότε σταματάς; Για το χαμόγελο, τι πιστεύεις; Κάνει το ίδιο καλό με το γέλιο ή όχι; Ναι, ξέρω, όταν το αστείο είναι καλό, δεν έχεις χρόνο να τα σκεφτείς όλα αυτά. Απλά, γελάς. Δεν το κάνεις επειδή θυμάσαι ότι το γέλιο μακραίνει τη ζωή. Απλώς, το γέλιο ξεπετάγεται από μέσα σου ασυγκράτητο, ως ένδειξη ότι χάρηκες με αυτό που άκουσες. Εντάξει. Αλλά τελικά, τι πιστεύεις για το γέλιο; Σίγουρα, θα πιστεύεις ότι σου κάνει καλό. Αλλά γιατί; Και γιατί δεν επιδιώκεις να γελάς συνεχώς; Μήπως γιατί στο πίσω μέρος του μυαλού σου υπάρχει ο φόβος ότι μπορεί να σου βγουν ξινά τα γέλια;

Το ότι το γέλιο κάνει καλό, δεν είναι και τόσο δύσκολο να το διαπιστώσεις. Αρκεί να παρατηρήσεις πώς αισθάνεσαι μετά από ένα δυνατό γέλιο και πώς νιώθεις όταν έχει μέρες να γελάσει το χειλάκι σου. Αφού όμως το γέλιο κάνει καλό, γιατί ο σοφός λαός αρχίζει τις προειδοποιήσεις όταν γελάς λίγο παραπάνω; Τότε, σου λέει ότι μπορεί να κατουρηθείς από τα γέλια. Σου λέει ότι μπορεί να σκάσεις στα γέλια. Σου λέει ότι μπορεί να πεθάνεις από τα γέλια. Γιατί; Τα εννοεί όλα αυτά ή όχι; Αναρωτιέμαι, επειδή αν γίνεται να τα πάθεις όλα αυτά όταν γελάς, τότε πώς θα προλάβεις να μακρύνεις τη ζωή σου; Επίσης, αναρωτιέμαι πότε και πώς βγαίνουν ξινά τα γέλια. Κι εσύ, ε; Μα, τι είναι τα ξινά γέλια τέλος πάντων;  

Αν θέσεις τα ίδια ερωτήματα στο σοφό Κινέζο, θα διαπιστώσεις πως θα πάρεις πολύ ξεκάθαρες απαντήσεις για όλα. Πρώτα από όλα, η χαρά, θα σου πει ο σοφός Κινέζος, εδρεύει στην καρδιά, και εκφράζεται με το γέλιο. Πρόσεξε όμως, δε νοείται γέλιο, χωρίς χα-χα, χωρίς ήχο. Μόνο μέσα από τον ήχο του γέλιου βιώνεις και απελευθερώνεις τη χαρά. Γιατί; Μα, επειδή ο ήχος έχει δόνηση, έχει παλμό, έχει ενέργεια. Χωρίς τον ήχο του γέλιου λοιπόν, δηλαδή χωρίς χα-χα, δε δονείται τίποτα μέσα σου, δεν πάλλεται τίποτα και ως εκ τούτου, δεν παράγεις και δεν τροφοδοτείσαι με ενέργεια. Άρα; Άρα, το χαμόγελο δεν αρκεί. Ξεκάθαρο;

Και άνθρωπος που δε γελάει, θα σου πει ο σοφός Κινέζος, είναι άνθρωπος που δεν αποθηκεύει χαρά στην καρδιά του. Σύγκρινε, για παράδειγμα, τα ζωηρά παιδιά, με τα ήσυχα παιδιά – αυτά που παίζουν έξω, τρέχουν και γελούν, με άλλα που δεν έχουν παρέες και δε γελούν αρκετά. Ποια έχουν πιο πολλή ενέργεια; Ο άνθρωπος που δε γελάει αρκετά, σου λέει, δε χαίρεται αρκετά και ως εκ τούτου, δεν τρέφει επαρκώς την καρδιά του και δεν έχει αρκετή ενέργεια για δράση. Δηλαδή, όταν δεν έχεις αρκετή χαρά στην καρδιά σου, δεν έχεις το σθένος που χρειάζεσαι. Δηλαδή, η καρδιά σου α- σθενεί. Δηλαδή,  αρρωσταίνεις. Ξεκάθαρο;

Όμως, μη σκεφτείς πως αν γελάς συνεχώς, απωθώντας όλα τα άλλα συναισθήματα και κρατώντας μόνο τη χαρά, θα έχεις καλύτερη υγεία. Τότε, θα φτάσεις στην υπερβολή του συναισθήματος της χαράς και τότε, πάλι η καρδιά σου θα α- σθενήσει κι εσύ θα αρρωστήσεις. Αυτό πιστεύουν οι σοφοί Κινέζοι. Στην Κινέζικη Ιατρική, τόσο η έλλειψη, όσο και η υπερβολή οποιουδήποτε συναισθήματος θεωρούνται παθογόνες καταστάσεις, που εξασθενούν τα ζωτικά σου όργανα και βλάπτουν το σύνολό τους, δηλαδή εσένα. Η ασθένεια, λοιπόν, χαρακτηρίζεται είτε από έλλειψη, είτε από υπερβολή, ενώ η υγεία βρίσκεται μόνο στο μέτρο. Ξεκάθαρο κι αυτό;

Τα ζωτικά όργανα του σώματος, όσο και οι γεύσεις και τα συναισθήματα, έχουν μία συγκεκριμένη θέση σε ένα νοητό κύκλο, στον Κύκλο των 5 Στοιχείων, λένε οι σοφοί Κινέζοι. Σε αυτόν τον κύκλο βρίσκεται το συκώτι, η καρδιά, ο σπλήνας, ο πνεύμονας και οι νεφροί, με αυτή τη σειρά, επειδή έχουν παρατηρήσει ότι κάθε όργανο τρέφει αυτό που καταλαμβάνει τη διπλανή, εκ δεξιών, θέση, στον Κύκλο των 5 Στοιχείων. Κάθε όργανο είναι, ας πούμε, η μάνα, η τροφός για το επόμενο, στον Κύκλο των 5 Στοιχείων. Επίσης, έχουν παρατηρήσει ότι κάθε όργανο συγκρατεί αυτό που βρίσκεται στη δεύτερη, εκ δεξιών, θέση από το ίδιο. Δηλαδή, κάθε όργανο είναι και παππούς του μεθεπόμενου στον Κύκλο των 5 στοιχείων. Βλέπεις, οι παππούδες, στην Κίνα, είναι αυτοί που συμβουλεύουν  τα εγγόνια τους και τα συγκρατούν από τις υπερβολές.

Για τα συναισθήματα, οι σοφοί Κινέζοι παρατήρησαν πως ο κύκλος ξεκινάει με το θυμό και ακολουθούν στη σειρά η χαρά, το άγχος ή η ανησυχία, η θλίψη και τέλος ο φόβος ή και ο τρόμος.  Για τις γεύσεις, παρατήρησαν πως ο κύκλος ξεκινάει με το ξινό και συνεχίζει με το πικρό, το γλυκό, το καυτερό και το αλμυρό. Έχοντας κατά νου αυτόν τον κύκλο, με όλα τα στοιχεία πάνω σε αυτόν, εύκολα κατανοείς γιατί η υγεία της καρδιάς εξαρτάται από τη σωστή λειτουργία του συκωτιού, ποιο συναίσθημα τρέφει ποιο, ποιο συναίσθημα βάλλεται εναντίον ποιου ζωτικού οργάνου, αλλά και ποιο συναίσθημα μπορεί να ανακόψει την υπερλειτουργία ποιου οργάνου.

Δες τώρα πώς αυτός ο κύκλος λύνει όλες μας τις απορίες. Η καρδιά τρέφεται, αλλά και βάλλεται από το συναίσθημα της χαράς. Εντάξει; Αυτό σημαίνει ότι συχνές αλλά μικρές δόσεις γέλιου, πράγματι κάνουν καλό στην καρδιά σου. Όμως, επαναλαμβανόμενες κρίσεις ασταμάτητου γέλιου μπορεί να τη βλάψουν ανεπανόρθωτα. Όπως καταλαβαίνεις, το αν το γέλιο κάνει καλό ή κακό, έχει να κάνει με την ποσότητα και με τη συχνότητα. Αν δηλαδή, γενικά, γελάς σπάνια, αλλά ξαφνικά αρχίσεις να γελάς σα να μην υπάρχει αύριο, θα προκαλέσεις σημαντική ζημιά στην καρδιά σου. Καλό, θα κάνεις μόνο αν γελάς συχνά και με μέτρο. Ξεκάθαρο;  

Σύμφωνα πάντα με τον Κύκλο των 5 Στοιχείων, η καρδιά τρέφεται από το συκώτι, το οποίο χαρακτηρίζεται από την ξινή γεύση και συνδέεται άμεσα με το συναίσθημα του θυμού. Αν λοιπόν συμβεί το συναίσθημα της χαράς να φτάσει σε υπερβολή, η σχέση μεταξύ καρδιάς και συκωτιού θα διαταραχτεί, επειδή θα αντιστραφεί. Αντί δηλαδή το συκώτι να επιβληθεί στην καρδιά, θα συμβεί το ανάποδο, η καρδιά θα επιβληθεί στο συκώτι. Και τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Σημαίνει πως από τα πολλά γέλια, μπορεί ξαφνικά να ξεσπάσει θυμός.

Αυτή τη συνθήκη την παρατηρείς στα παιδιά που παίζουν, χαίρονται, γελάνε και εντελώς ξαφνικά, αρχίζουν να τσακώνονται, επειδή κάτι τα θύμωσε. Σκέψου τώρα. Πού είπαμε πως εδρεύει ο θυμός; Στο συκώτι. Και ποια γεύση είπαμε πως χαρακτηρίζει το συκώτι; Η ξινή γεύση. Να, λοιπόν, τι είναι τα ξινά γέλια που λέει ο σοφός λαός μας. Να σε ποια περίπτωση γίνεται τα γέλια να σου βγουν ξινά. Ξεκάθαρο;

Ας εξετάσουμε όμως και το αν γίνεται να κατουρηθείς από τα γέλια, με βάση τον Κύκλο των 5 Στοιχείων. Ποιος είναι ο παππούς της καρδιάς, δηλαδή το όργανο που μπορεί να συγκρατεί την καρδιά σου; Ο νεφρός σου, βεβαίως. Οι νεφροί όμως ελέγχουν και την ουροδόχο κύστη.  Αν λοιπόν το γέλιο φτάσει στην υπερβολή του, η σχέση νεφροί-καρδιά μπορεί και πάλι να διαταραχτεί και να αντιστραφεί. Να γίνει καρδιά-νεφροί. Δηλαδή, ενώ θα έπρεπε οι νεφροί να επιβληθούν στην καρδιά σου και να συγκρατήσουν το γέλιο σου, ξαφνικά η σχέση αντιστρέφεται και τελικά η καρδιά επιβάλεται στους νεφρούς. 

Επειδή συμβαίνει αυτό, εξακολουθείς να γελάς ξέφρενα. Τότε όμως, οι νεφροί σου χάνουν εντελώς τον έλεγχο. Οι νεφροί, που εκτός των άλλων, ελέγχουν και την ουροδόχο κύστη σου, δε μπορούν πια, με τίποτα, να ελέγξουν την κατάσταση. Έχοντας χάσει τον έλεγχο, επειδή τους έχει επιβληθεί η καρδιά, δεν ελέγχουν ούτε την ουροδόχο κύστη σου. Τότε και μόνο τότε, γίνεται να κατουρηθείς από τα πολλά γέλια.  Ξεκάθαρο;

Τέλος, σχετικά με το αν γίνεται να σκάσεις στα γέλια, ναι, γίνεται κι αυτό. Όταν η καρδιά υπερλειτουργεί, ακριβώς όπως ένα οποιοδήποτε μηχάνημα, μπορεί ξαφνικά, να σταματήσει να χτυπάει. Στο συνεχές και αδιάκοπο γέλιο, η καρδιά υπερλειτουργεί, φυσικά. Άρα, ναι, γίνεται να σκάσει ενώ γελάς. Αν όμως σκάσει η καρδιά, ‘σκας‘ κι εσύ. Έτσι δεν είναι; Ή για να το διατυπώσουμε λίγο διαφορετικά, πράγματι γίνεται να πεθάνεις από τα γέλια. Αυτό λέει ο Κινέζος σοφός, με τον οποίο ολοφάνερα, συμφωνεί και ο σοφός λαός μας.

Ωραία! Τα είπαμε και τα ξεκαθαρίσαμε. Αυτό που δεν έχουμε ξεκαθαρίσει ακόμα είναι το αν γίνεται και το πώς γίνεται να μετριάσεις το γέλιο σε μια κρίσιμη στιγμή. Σύμφωνα με τον Κύκλο των 5 Στοιχείων, το συναίσθημα που συγκρατεί τη χαρά, είναι ο φόβος. Σωστά; Χμ, σκέφτεσαι αυτό που σκέφτομαι; Μήπως γι’ αυτό ο σοφός λαός μας σε προειδοποιεί και σε απειλεί; Μήπως το κάνει για να σε φοβίσει; Μήπως, μέσω του φόβου, προσπαθεί να σε συγκρατήσει; Μήπως γι’ αυτό σου λέει πως θα κατουρηθείς από τα γέλια; Γι’ αυτό σου λέει πως θα σου βγουν ξινά τα γέλια; Γι’ αυτό κι ότι θα σκάσεις στα γέλια ή ότι θα πεθάνεις από τα γέλια; Να δεις που το κάνει γι’ αυτό το λόγο - για να σου δημιουργήσει φόβο. Επειδή και ο δικός μας σοφός λαός γνωρίζει, πως μόνο ο φόβος μπορεί να ανακόψει τη χαρά.

Ωραία! Αλλά η ευχή του σοφού λαού; Προς τι η ευχή του; Σε καλό να σου βγουν τα γέλια, παιδάκι μου, σου λέει. Πότε στο λέει αυτό, θυμάσαι; Όταν δε συμμορφώνεσαι και εξακολουθείς να γελάς σα να μην υπάρχει αύριο, τότε στο λέει. Χμ, μη μπερδεύεσαι. Δεν είναι αληθινή ευχή. Προειδοποίηση και απειλή είναι κι αυτό. Εύχεται να σου βγουν σε καλό τα γέλια, επειδή γνωρίζει ότι θα σου βγουν σε κακό. Θα σου βγουν σε κακό, επειδή μπορεί να κατουρηθείς από τα γέλια, επειδή μπορεί να σου βγουν ξινά τα γέλια ή επειδή μπορεί να σκάσεις στα γέλια, να πεθάνεις από τα γέλια, βρε παιδί μου. Ξεκάθαρο;

ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Να γελάς, γιατί το γέλιο μακραίνει τη ζωή, αλλά να γελάς με μέτρο. Να γελάς, αλλά προσέχεις να μην κατουρηθείς από τα γέλια, να μη σκάσεις στα γέλια, να μην πεθάνεις από τα γέλια, να μη σου βγουν σε κακό τα γέλια και να μη σου βγουν... ξινά τα γέλια.

Τι είναι ο κάβουρας τι είναι το ζουμί του

Περπατάει πλαγίως προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, σουλατσάρει πάνω στην άμμο, ελίσσεται με ευκολία πάνω σε βότσαλα, χώνεται σε τρύπες, σκαρφαλώνει σε βράχια, επιβιώνει έξω από το νερό αλλά και μέσα σε αυτό. Διαθέτει δύο μεγάλες - για το μέγεθός του - δαγκάνες, που τις χρησιμοποιεί κυρίως για να αιχμαλωτίζει και να τεμαχίζει την τροφή του. Ενίοτε, τις χρησιμοποιεί και σαν όπλο, αλλά μόνο όταν απειλείται. Είναι παμφάγο. Aναζητά την τροφή του τη νύχτα, επειδή τότε νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια. Ανήκει στην υποσυνομοταξία των καρκινοειδών και είναι το σύμβολο του Καρκίνου στο Ζωδιακό Κύκλο. Τι είναι; Ναι, πολύ καλά κατάλαβες. Ο κάβουρας είναι. Αλλά τι είναι ο κάβουρας; Δε ρωτάω εγώ. Ο σοφός λαός ρωτάει και ξαναρωτάει, υπονοώντας πως ο κάβουρας δεν αξίζει. Τι είναι ο κάβουρας και τι είναι το ζουμί του; Ρωτάει και ξαναρωτάει, χρόνια τώρα.

Μήπως ήρθε η ώρα να απαντήσουμε στο σοφό λαό; Να του πούμε, βρε, παιδί μου, το και το. Άκου, σοφέ λαέ, ένα μικρό και αθόρυβο πλασματάκι είναι ο κάβουρας, που εκ πρώτης όψης, δε σου γεμίζει το μάτι. Αν όμως αρχίσεις να τον παρατηρείς, αν παρατηρήσεις πώς κινείται, πώς ζει, πώς συμπεριφέρεται, θα δεις πως είναι ένα πολύ ενδιαφέρον και αξιαγάπητο αρθρόποδο. Άσε που είναι και πολύ άξιο, πολύ θαρραλέο και ιδιαίτερα χρήσιμο στον άνθρωπο, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Το να μετράς την αξία του, σοφέ λαέ, ανάλογα με το φυσικό του μέγεθος, δεν είναι πολύ σοφό.

Και το να αμφισβητείς το σοφό λαό, δεν είναι πολύ σοφό βεβαίως, αλλά προτείνω να το τολμήσουμε. Κατ’ εξαίρεση. Δε νομίζεις πως, πρώτα απ’ όλα, οφείλουμε να διαφωνήσουμε  σχετικά με την αντιστοιχία μεγέθους-αξίας; Κάτι μικρό, δεν είναι απαραίτητα άνευ αξίας. Έτσι δεν είναι; Αν ήταν έτσι, τα διαμάντια δε θα είχαν καμία αξία. Έπειτα, πρέπει να διευκρινίσουμε και για ποιο μέγεθος γίνεται λόγος στην παροιμία του σοφού λαού. Βλέπεις, ο κάβουρας βγαίνει σε διάφορα μεγέθη, από XS μέχρι XXXL. Υπάρχει ο κάβουρας μπιζέλι, με πλάτος μόνο μερικών χιλιοστών, αλλά υπάρχουν και πολλά άλλα είδη, πάνω από 6.500, μεταξύ των οποίων ο κάβουρας αράχνη της Ιαπωνίας, ο οποίος φτάνει μέχρι τα 4 ή και 5 μέτρα με τα πόδια ανοιχτά.

Θα μου πεις, μία Ελληνική παροιμία για τον κάβουρα, δε μπορεί παρά να  αναφέρεται στον Έλληνα και όχι στο Γιαπωνέζο κάβουρα. Θα σου πω, δίκιο έχεις... και θα δεχτώ πως η παροιμία μας μάλλον αναφέρεται στα Ελληνικά καβουράκια, αυτά που κατά το γνωστό άσμα, θα τα δεις να κάθονται στου γιαλού τα βοτσαλάκια, έρμα, παραπονεμένα και να κλαίνε τα καημένα. Ναι, μάλλον σε αυτά τα μικρά, τα ντόπια καβουράκια πρέπει να αναφέρεται ο σοφός λαός. Σε αυτά που ενέπνευσαν και τον Τσιτσάνη θα αναφέρεται, όχι στα αλλοδαπά. Δίκιο έχεις. Αλλά, το ότι είναι μικρά, είναι λόγος να θεωρούνται άνευ αξίας;  Ουκ εν τω πολλώ το ευ, έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Ας μην το ξεχνάμε αυτό.

Όπως και να ’χει, θα πρέπει να συμφωνήσεις, κι εσύ και ο σοφός λαός, πως τα καβουράκια, μικρά ή όχι, ήταν, είναι και θα είναι πηγή έμπνευσης, αντικείμενο μελέτης, ακόμα και αντικείμενο θαυμασμού. Μία αρχαία φυλή του Περού, οι Μότσα, απεικόνιζαν τον κάβουρα σε πολλά έργα τέχνης τους. Γιατί άραγε; Και στην Ελληνική μυθολογία ένας κάβουρας εμφανίστηκε στο δεύτερο άθλο του Ηρακλή, θυμάσαι; Εμφανίστηκε με πρόθεση να δαγκώσει... ποιον; Τον Ηρακλή! Χαρά στο κουράγιο του δηλαδή. Γι’ αυτό και η Θεά Ήρα τον έκανε αστερισμό και τον τοποθέτησε στον ουρανό. Να τον βλέπουν όλοι και να τον θαυμάζουν. Είναι αξιοθαύμαστος ο κάβουρας. Άκου που σου λέω.

Και μήπως μόνο οι αρχαίοι ασχολήθηκαν μαζί του; Πόσοι ασχολούνται σήμερα, σκέψου. Πρώτα απ’ όλα, σκέψου σε πόσα παιδικά παραμύθια πρωταγωνιστεί ένας κάβουρας. Ας αναφέρω μερικά: Ο κάβουρας και η αλεπού, ο κάβουρας και η γοργόνα,  ο κάβουρας και το φίδι, ο γλάρος, τα ψάρια και ο κάβουρας. Να πω κι άλλα; Είναι ολοφάνερο ότι τα μικρά παιδιά αγαπούν τις ιστορίες στις οποίες πρωταγωνιστούν οι κάβουρες. Τους αρέσει και να ζωγραφίζουν καβουράκια δίπλα στη θάλασσα κι ύστερα να φτιάχνουν ένα πελώριο, κίτρινο ήλιο από πάνω τους. Μη με ρωτήσεις γιατί. Ρώτησε καλύτερα ένα παιδάκι.

Και οι αστρολόγοι συμπαθούν τον κάβουρα και ασχολούνται μαζί του, αφού είναι το σύμβολο του Καρκίνου στο Ζωδιακό Κύκλο. Τον κάβουρα τον μελετούν και οι βιολόγοι, ενώ τον συμπαθούν ιδιαιτέρως και οι διατροφολόγοι. Επίσης, οι γαστρονόμοι και οι μεγάλοι σεφ βρίσκουν πολύ ενδιαφέρουσα την ιδιαίτερη, γλυκιά γεύση του, εμπνέονται από αυτήν και δημιουργούν πιάτα υψηλής γαστρονομίας. Και μήπως δεν τον υπεραγαπούν οι καλοφαγάδες; Αλλά και οι γιατροί της Κινέζικης Ιατρικής εκτιμούν τη συμβολή του κάβουρα στη θεραπεία. Το κρέας του το θεωρούν πολύ θρεπτική και θεραπευτική τροφή, ενώ μετά από ειδική επεξεργασία, χρησιμοποιούν ακόμα και το όστρακο και τις δαγκάνες του, ως φάρμακο.  

Τόσο αξιαγάπητος, τόσο ενδιαφέρον και τόσο χρήσιμος είναι ο κάβουρας. Όμως, το ζουμί του; Μήπως ο σοφός λαός υπονοεί πως μόνο το ζουμί του είναι άνευ αξίας; Αλλά και πάλι, τι θα πει, τι είναι το ζουμί του; Νοστιμότατο είναι το ζουμί του! Και υψηλής διατροφικής αξίας, επίσης. Υποψιάζομαι πως ο σοφός λαός πάλι αναφέρεται στην ποσότητα και πάλι τη συνδέει με την αξία. Μα είναι σοφό τώρα αυτό; Εσύ, τι νομίζεις; Ένα καβουράκι είναι προφανές ότι δε γίνεται να δώσει επαρκή ποσότητα ζωμού. Πεντέξι καβουράκια όμως; Δεν αρκούν για μία αξιοπρεπή καβουρομακαρονάδα;

Με ζωμό καβουριού και τίποτα άλλο, μπορείς να φτιάξεις μία πεντανόστιμη μακαρονάδα, ένα νοστιμότατο ριζότο ή μία γευστικότατη σούπα. Βλέπεις, το καβούρι είναι από μόνο του εύγευστο και γι’ αυτό δε χρειάζεται πολύπλοκες συνταγές για να δώσει εκπληκτικά πιάτα. Γι’ αυτό άλλωστε, στην κλασική Ελληνική κουζίνα,  οι συνταγές με καβούρια είναι πολύ απλές. Τα καβουράκια αρκεί να τα βράσεις, να τα τηγανίσεις,  να τα μαγειρέψεις στον ατμό ή να τα ψήσεις στα κάρβουνα. Ακόμα κι αν δε χρησιμοποιήσεις κανένα άλλο υλικό, θα δημιουργήσεις ένα εξαιρετικό πιάτο. Οπότε, ο λαός μας, αν και σοφός, στην περίπτωση του κάβουρα, φαίνεται πως δεν υπολόγισε σωστά. 

Τι ζωή κι αυτή, όμως! Για τη ζωή του κάβουρα λέω... Μα, να είσαι τόσο χαριτωμένος, τόσο αξιαγάπητος, τόσο φιλήσυχος, να εμπνέεις τόσο κόσμο και κατά βάθος, όλοι να θέλουν... να σε φάνε! Αχ, περνάει δύσκολα ο κάβουρας, πρέπει να το παραδεχτείς. Μεταξύ μας, αυτό το  παραδέχεται ακόμα και ο σοφός λαός. Σκέψου πως όταν θέλει να πει πως κάποιος έχει βάσανα ή δύσκολη ζωή γενικότερα, λέει πως τα περνάει σαν τον κάβουρα στον τέντζερη. Φαντάσου! Θα ξέρεις βέβαια  πως ο κάβουρας είναι ακόμα ζωντανός, όταν μπαίνει στον τέντζερη.

Ανατρίχιασες;

Κι εγώ.

Σε παρηγορεί καθόλου το γεγονός πως το βασανιστήριο του τέντζερη κρατάει το πολύ πέντε λεπτά; Όχι, ε; Ξέρεις, οι βίγκαν όλου του κόσμου, το βασανιστήριο του τέντζερη χρησιμοποιούν ως ισχυρισμό για να αποτρέψουν τη βρώση του κάβουρα, της καραβίδας, του αστακού και άλλων θαλασσινών και αρθρόποδων. Διατείνονται πως είναι βάρβαρο να βράζεις ζωντανό ένα οποιοδήποτε πλάσμα και πως θα μπορούσες τουλάχιστον τα το σκοτώσεις πριν το μαγειρέψεις.

Στον αντίποδα, κάποιοι Νορβηγοί επιστήμονες, σε μία μελέτη του 2005, υποστήριξαν την άποψη πως τα μαλακόστρακα δεν αισθάνονται πόνο. Δε γίνεται να μιλάς για ανθρώπινα συναισθήματα, όταν αναφέρεσαι σε όντα που στον εγκέφαλό τους δεν υπάρχουν οι περιοχές που αντιστοιχούν στον ανθρώπινο πόνο, μας είπαν εν ολίγοις. Και κάποιοι άλλοι επιστήμονες μας είπαν πως τα οστρακοειδή φιλοξενούν βλαβερά βακτήρια στη σάρκα τους, τα οποία πολλαπλασιάζονται ραγδαία μετά το θάνατο των οστρακοειδών και απελευθερώνουν τοξίνες που δεν καταστρέφονται με το μαγείρεμα.

Για να μην πάθεις δηλητηρίαση, λοιπόν, καταναλώνοντάς τα, πρέπει οπωσδήποτε να τα μαγειρέψεις ενώ είναι ακόμα ζωντανά. Αυτό, βέβαια, είναι κάτι που το γνώριζαν πάντα όλοι οι σεφ και όλες οι νοικοκυρές του κόσμου. Θα έχεις δει ότι στις ψαραγορές και στις ψαροταβέρνες διατηρούν ζωντανούς τους αστακούς, τις καραβίδες και τα καβούρια. Όχι, δεν το κάνουν για να ανατριχιάζουν οι βίγκαν ή όσοι έχουν ανεπτυγμένη ενσυναίσθηση. Το κάνουν για να μη δηλητηριάζουν τους πελάτες  τους.

Εκτός από τους βίγκαν όμως, που δε θα άπλωναν ποτέ το χέρι τους να αγοράσουν ένα καβούρι για να το μαγειρέψουν και να το φάνε, υπάρχουν κι εκείνοι που στο καλαθάκι του σούπερ μάρκετ βάζουν ένα προϊόν που είναι γνωστό ως υποκατάστατο καβουριού ή σουρίμι. Εικάζω πως η επιλογή τους οφείλεται κυρίως στο χαμηλό κόστος του σουρίμι. Δεν πιστεύω ότι το επιλέγουν για να μην έχουν τύψεις για τις διατροφικές επιλογές τους. Αλλά το σουρίμι είναι κάτι σαν σαλάμι από διάφορα ψάρια και οστρακοειδή. Ως εκ τούτου, δε βλέπω σε τι διαφέρει, ως αγορά, από την αγορά ψαριών ή οστρακοειδών.

Κι ενώ η κόντρα μεταξύ βίγκαν και μη, είναι σε εξέλιξη, πάει ο κάβουρας το βράδυ και... βρίσκει το τσαρδί ρημάδι. Ψάχνει για τη φαμελιά του... και τραβάει τα μαλλιά του. Βλέπεις, το 20% όλων των θαλασσινών αρθρόποδων που αλιεύονται διεθνώς, ετησίως, είναι καβούρια, ποσοστό που αντιστοιχεί σε κάποιες χιλιάδες τόνους καβουριών. Αναρωτιέμαι αν οι βίγκαν όλου του κόσμου θα καταφέρουν ποτέ να πείσουν τον άνθρωπο, ως είδος, να αλλάξει διατροφικές συνήθειες. Λες να τα καταφέρουν ποτέ; Τεράστιο ζήτημα ετούτο και δε γίνεται να συζητηθεί σε ένα άρθρο που πρωτίστως στοχεύει στην επαλήθευση ή τη διάψευση μιας Ελληνικής παροιμίας και τη σύνδεσή της με τις Βασικές Αρχές της Κινέζικης Ιατρικής. Γι’ αυτό, ας το αφήσουμε για την ώρα.

Στο πίσω μέρος του εγκεφάλου σου όμως, μπορείς να κρατήσεις τα διλήμματα που έχουν προκύψει και να τα επεξεργαστείς όπως και όποτε εσύ νομίζεις. Επαναλαμβάνω τα διλήμματα.

Ø Δίλημμα 1^ο: Να μαγειρέψεις τον κάβουρα ζωντανό, ώστε να παραμείνεις ζωντανός αφού τον φας ή να σκοτώσεις τον κάβουρα πριν τον μαγειρέψεις και με τη σειρά του, να σε σκοτώσει, αφού τον φας;

Ø Δίλημμα 2^ο: Να γίνεις βίγκαν ή να μη γίνεις;

Εμ,  εδώ σε θέλω κάβουρα, να περπατάς στα κάρβουνα, θα σου έλεγε ο σοφός λαός, που έχει έτοιμη την κατάλληλη παροιμία για κάθε περίσταση.

Όπως καταλαβαίνεις, αν ήσουν βίγκαν, δε θα σε απασχολούσε καθόλου το δέυτερο δίλημμα. Αν ήσουν βίγκαν, θα απέκλειες την περίπτωση να βλάψεις τα καβουράκια, αλλά και την περίπτωση να σε βλάψουν κι αυτά. Θα απέκλειες βέβαια από τη διατροφή σου ένα πολύτιμο είδος τροφής – λέω είδος, επειδή μαζί με τα καβουράκια θα έπρεπε να αποκλείσεις και τον αστακό και τα μύδια, τα στρείδια, τα χταποδάκια, τις γαρίδες, τη σουπιά και πάει λέγοντας – αλλά θα είχες το κεφάλι σου ήσυχο. Δεν προσπαθώ να σε προσηλυτίσω στο βεγκανισμό. Απλώς, σου παρουσιάζω τα δεδομένα.

Αν ο βεγκανισμός δεν είναι κάτι που σε εκφράζει ή αν θεωρείς πως βρίσκεσαι στον κρίκο εκείνο της διατροφικής αλυσίδας που σου επιτρέπει να τρως ό,τι πετάει, έρπει ή περπατάει και έχει την πλάτη στον ήλιο, ίσως να σε ενδιαφέρει να γνωρίζεις ποια είναι η γευστική, η θρεπτική αλλά και η οικονομική αξία των καβουριών. Το ότι τα καβουράκια είναι νόστιμα, έχουν λίγες θερμίδες, είναι πλούσια σε ω-3 και δεν κοστίζουν πολλά, θεώρησέ το ως δεδομένο.  Αλλά και ότι σύμφωνα με την Κινέζικη Ιατρική, το καβούρι είναι τόσο ωφέλιμο που συγκαταλέγεται στις τροφές-φάρμακα, θεώρησέ το κι αυτό ως δεδομένο.

Στην Κινέζικη Ιατρική, το καβούρι θεωρείται ελαφρώς ψυχρή τροφή, μάλλον ουδέτερης φύσης θερμικά. Ως θαλασσινό, είναι εκ φύσεως αλμυρό, αλλά, σε αντίθεση με άλλα θαλασσινά, είναι και γλυκό γευστικά. Αυτά τα χαρακτηριστικά, αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες θρεπτικές και θεραπευτικές ιδιότητες, κατά τους γιατρούς της Κινέζικης Ιατρικής. Σύμφωνα με την αρχή του Γιν-Γιανγκ, οι ψυχρές τροφές καθαρίζουν την παθογόνο ζέστη του οργανισμού και σύμφωνα με την αρχή των 5 στοιχείων, οι αλμυρές τροφές και όσες είναι μπλε χρώματος επιδρούν στους νεφρούς. Οι δε γλυκές και οι πορτοκαλί τροφές επιδρούν στον σπλήνα. Έτσι, όσο πιο ψυχρή είναι μία τροφή, όσο πιο αλμυρή η γλυκιά είναι, όσο πιο έντονου χρώματος είναι,  τόσο πιο ενισχυμένες θεραπευτικές ιδιότητες έχει.

Μία από τις πολλές θεραπευτικές ιδιότητες του καβουριού, που έχει καταγραφεί ακόμα και στην αρχαία βίβλο του Κινέζου γιατρού Σεν Νουνγκ,  είναι ότι περνάει από το μεσημβρινό του στομάχου, καθαρίζει την παθογόνο ζέστη και βοηθάει τα έντερα να εκκενωθούν. Παράλληλα ξεμπλοκάρει τα περάσματα των μεσημβρινών του πεπτικού συστήματος και αποβάλει τις τοξίνες. Γι’ αυτό, σε περίπτωση δυσκοιλιότητας, που συνοδεύεται από αίσθημα δυσφορίας, πρήξιμο στην κοιλιακή χώρα και κακοσμία στόματος – αν δεν είσαι βίγκαν - μη διστάσεις να καταναλώσεις 1 με 2 καβουράκια για θεραπεία. 

Επιπλέον, το καβούρι ξεμπλοκάρει τα περάσματα του μεσημβρινού του συκωτιού και γι’ αυτό βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος. Ακόμα και σε περίπτωση τραυματισμού με θραύση οστού, το καβούρι μπορεί και πάλι να βοηθήσει στην ταχεία επιδιόρθωση του προβλήματος.  Μόλις ένα με δύο καβούρια την εβδομάδα, αρκούν. Γενικά, το καβούρι συμπληρώνει το γιν και υγραίνει τον οργανισμό. Έτσι μπορεί να βοηθήσει σημαντικά και στην επούλωση των εγκαυμάτων.

Από τα καβούρια, το πιο γλυκό, και ως εκ τούτου το πιο γευστικό, θρεπτικό και θεραπευτικό είναι το μπλε καβούρι. Είναι ένα καβούρι του Ατλαντικού, που, άγνωστο γιατί και πώς, κατέφθασε στις βόρειες θάλασσες της Ελλάδας την τελευταία πενταετία, προσαρμόστηκε και παρέμεινε τελικά στα Ελληνικά παράλια, κυρίως της βόρειας Ελλάδας.  Αυτό είναι το πιο νόστιμο, το πιο θρεπτικό και το πιο  θεραπευτικό καβούρι, όχι μόνο από όλα τα καβούρια, αλλά ακόμα και από τον αστακό. Όσο για το κόστος του, είναι τόσο χαμηλό, που δε συγκρίνεται με αυτό του αστακού.

Παρ’ όλα αυτά, θα πρέπει να καταναλώνεται με σύνεση. Γενικά, αντενδείκνυται η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας, δηλαδή πάνω από 3 την εβδομάδα, επειδή μπορεί να τοξινώσει τον οργανισμό και να προκαλέσει δερματικά εξανθήματα ή διάρροια. Η κατανάλωση καβουριού αντενδείκνυται και κατά την έναρξη κρυολογήματος που οφείλεται  σε κρύο ή σε αέρα.  Κατά τα άλλα, το καβούρι είναι απόλυτα ασφαλές προς βρώση.

Πρόσεξε τώρα αυτό: Η κατανάλωση θαλασσινών απαγορεύεται κατά τη διάρκεια του χειμώνα, σύμφωνα με την Κινέζικη Ιατρική. Ωστόσο, η σούπα από καβούρι με καλαμπόκι και τζίντζερ είναι ένα πολύ δημοφιλές πιάτο στη Κίνα και καταναλώνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Μπορείς να φανταστείς γιατί; Επειδή το καβούρι είναι θερμικά ουδέτερο, έτσι δεν είπαμε; Γι’ αυτό το λόγο, δε συγκαταλέγεται στις απαγορευμένες τροφές κατά τους ψυχρούς μήνες του χρόνου.

Γενικά, οι Κινέζοι αγαπούν  ιδιαίτερα το καβούρι και το χρησιμοποιούν ως βασικό υλικό σε πολλά πιάτα τους. Οι Έλληνες, απ’ την άλλη, δε φαίνεται να είναι πολύ εξοικειωμένοι με τις δαγκάνες του. Ίσως πιστεύουν πως ένα πιάτο με καβούρι είναι δύσκολο παρασκευαστικά. Ακόμα κι αν δεν είναι οπαδοί του βεγκανισμού, δεν το βάζουν εύκολα στο πιάτο τους. Διορθώνω: Δεν το βάζουν εύκολα στο σπίτι τους. Βλέπεις, ένα πιάτο με βάση το καβούρι, μπορεί να μην το έφτιαχναν οι ίδιοι, θα το δοκίμαζαν όμως ευχαρίστως σε ένα ακριβό εστιατόριο. Αυτό μπορεί να συμβαίνει γιατί οι Έλληνες έχουν χαθεί κάπου ανάμεσα στο υπονοούμενο της παροιμίας τι είναι ο καβουρας, τι είναι το ζουμί του και στον αρχαίο ισχυρισμό ουκ εν τω πολλώ το ευ.

Ελπίζω τελικά, με αυτό το άρθρο, να έγινε ξεκάθαρο πως καλό δεν είναι απαραίτητα το πολύ και πως ο κάβουρας, αν και δε σου γεμίζει το μάτι, έχει τεράστια διατροφική αξία. Το ίδιο και το ζουμί του.

ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Το καβούρι είναι τροφή-φάρμακο, που μπορεί να βελτιώσει την κυκλοφορία του αίματος, να αποτοξινώσει το πεπτικό σου σύστημα, να διορθώσει γρήγορα ένα τραυματισμό στα οστά ή στους τένοντες και να βοηθήσει στην ταχεία επούλωση των εγκαυμάτων.  Αν και είναι πολύ γευστικό, δεν πρέπει, σε καμία περίπτωση, να το επιλέγεις μόνο με γευστικά κριτήρια. Πρέπει να το καταναλώνεις όταν, και μόνο όταν, το χρειάζεται ο οργανισμός σου.

Βέβαια, αν είσαι βίγκαν, αν έχεις ανεπτυγμένη ενσυναίσθηση για όλα τα πλάσματα του πλανήτη, αν λυπάσαι τα άμοιρα, τα ορφανά, τα καβουράκια που κάθονται και κλαίνε στου γιαλού του βοτσαλάκια ή αν απλά σκοπεύεις να συμπαρασταθείς στον απατημένο κάβουρα, που όταν το ξημέρωμα ροδίζει μόνος κι έρημος γυρίζει, δίχως τη συμβία πάλι, κούτσα κούτσα στ' ακρογιάλι, ε, τότε...  φάε μπρόκολο. Μα, τι άλλο να σου πω κι εγώ, ο Ανισόρροπος;  

Άνοιξε την καρδιά σου

Όταν ο ιερέας σου λέει, “Ανοιξέ μου την καρδιά σου, τέκνο μου”, εννοεί ‘‘εμπιστεύσου με και εξομολογήσου”. Σωστά; Άρα, όταν ανοίγεις την καρδιά σου, εμπιστεύεσαι, μιλάς, μοιράζεσαι. Θα σου έχει συμβεί να μην εμπιστεύεσαι κάποιον, ε; Τι κάνεις τότε; Φαντάζομαι πως μιλάς όσο γίνεται λιγότερο, ενώ σε καμία περίπτωση, δεν του αποκαλύπτεις τα μυστικά σου, ούτε φυσικά το πώς αισθάνεσαι. Έτσι δεν είναι; Δηλαδή, δεν ανοίγεσαι, δεν του ανοίγεις την καρδιά σου. 

  

Σκέψου τώρα αυτό. Όταν χαίρεσαι πραγματικά, γελάς με την καρδιά σου. Όταν συμπαθείς κάποιον, μιλάς ακατάπαυστα. Όταν δε συμπαθείς κάποιον, μιλάς πολύ λίγο ή καθόλου. Γιατί; Οι ερωτευμένοι έφηβοι ζωγραφίζουν κατακόκκινες καρδούλες. Δε ζωγραφίζουν πράσινα συκώτια, ούτε μπλε νεφρούς. Γιατί; Η λέξη ‘καρδιά’ σου φέρνει στο νου το κόκκινο  της φωτιάς, το καλοκαίρι και τον έρωτα. Λογικό, θα μου πεις. Γιατί όμως το βρίσκεις λογικό; Ποιες νευροσυνάψεις έχουν γίνει στον εγκέφαλό σου, ώστε να το θεωρείς λογικό;  Και μήπως δεν είναι μόνο λογικό αλλά και σημαντικό να θυμάσαι ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στην καρδιά, τη φωτιά, το κόκκινο, τη γλώσσα και το καλοκαίρι;

Αν αναζητήσεις τη σημασία της λέξης ανοιχτόκαρδος, στο Βικιλεξικό, θα διαβάσεις πως είναι ο εξωστρεφής, ο αισιόδοξος, αυτός που έχει καλή διάθεση και κατανόηση για τους άλλους, αυτός που είναι συνήθως κεφάτος, χαμογελαστός και καθόλου μεμψίμοιρος. Ωραία. Αυτός είναι ο ανοιχτόκαρδος. Ξεκάθαρο. Γιατί όμως δεν υπάρχει ο αντίθετος όρος; Γιατί δεν υπάρχει η λέξη ’κλειστόκαρδος’; Μήπως η καρδιά μπορεί μόνο να ανοίγει και όχι να κλείνει; Ή μήπως έχει να κάνει με τη συνείδηση όλο αυτό; Μήπως δηλαδή η καρδιά μπορεί να ανοίγει συνειδητά και κατά βούληση, αλλά να κλείνει μόνο ασυνείδητα;

Οι Ινδοί πιστεύουν πως η καρδιά ανοίγει συνειδητά και κατά βούληση με τη γιόγκα. Μία στάση που πιστεύεται ότι ανοίγει την καρδιά είναι η satsyasana, η στάση του ψαριού. Για να πάρεις αυτή τη θέση, αν είσαι αρχάριος, τυλίγεις μία κουβέρτα, σα να θέλεις να φτιάξεις ένα κύλινδρο και ξαπλώνεις με τη σπονδυλική σου στήλη να εφάπτεται στην κουβέρτα, αφήνοντας τα χέρια να πέσουν ανάλαφρα στο πάτωμα. Μένοντας σε αυτή τη θέση, επιτρέπεις στην καρδιά σου να ανοίξει, αρχικά σε υλικό επίπεδο και στη συνέχεια, σε πνευματικό και σε ψυχικό επίπεδο.

Οι γιατροί της Κινέζικης ιατρικής απ’ την άλλη, συμφωνούν πως αυτή η στάση είναι πολύ αποτελεσματική, γιατί επιδρά στους Σάο Γιν μεσημβρινούς, του πνεύμονα, της καρδιάς και του περικαρδίου, τρέφοντας το τσι βαθιά, χωρίς κόπο και επιτρέποντας τόσο στην καρδιά, όσο και στον πνεύμονα να ανοίξουν αβίαστα.

Πιστεύουν δε, όπως και οι Ινδοί γκουρού άλλωστε, πως οι μαύρες σκέψεις και τα αρνητικά συναισθήματα κάνουν την καρδιά να συστέλλεται, άρα να κλείνει. Κατά τους Κινέζους γιατρούς, αυτό συμβαίνει επειδή η καρδιά συνδέεται με τον εγκέφαλο. Γι’ αυτό, όχι μόνο οι σκέψεις, αλλά ακόμα και οι λέξεις που χρησιμοποιείς πιο συχνά, έχουν τη δύναμη να σε αρρωσταίνουν ή να σε θεραπεύουν, αναλόγως της ποιότητάς τους.

Τις περισσότερες σκέψεις όμως που κάνεις και τις περισσότερες λέξεις που λες, τις επιλέγεις μέσω νευροσυνάψεων, δηλαδή μάλλον ασυνείδητα.  Μπορεί λοιπόν γι’ αυτό να μην υπάρχει η λέξη ’κλειστόκαρδος’. Επειδή, συνειδητά δε θα ήθελες ποτέ να κλείσεις την καρδιά σου. Για να είσαι υγειής, η καρδιά σου πρέπει να είναι ανοιχτή, πρέπει να είσαι ανοιχτόκαρδος, όχι ’κλειστόκαρδος’...

Στις Βασικές Αρχές της Κινέζικης Ιατρικής αναφέρεται πως η γλώσσα είναι η ρίζα της καρδιάς και ότι η καρδιά ανοίγει στη γλώσσα. Να γιατί όταν νιώθουμε όμορφα και χαλαρά με την παρέα κάποιου, γινόμαστε πιο ομιλητικοί. Αυτό εξηγεί και γιατί ο παθολόγος ελέγχει τη γλώσσα σου πριν βγάλει διάγνωση. Αφού η γλώσσα σου μπορεί να του δείξει την κατάσταση της καρδιάς σου. Εξηγεί ακόμα και γιατί όταν ερωτεύεσαι έχεις την ανάγκη να φιληθείς στο στόμα και δε σου αρκεί ένα φιλί στο μάγουλο. Ίσως να εξηγεί και γιατί τα σκυλιά γλύφουν τα αφεντικά τους, προκειμένου να εκφράσουν την αγάπη και την αφοσίωσή τους.

Η εποχή της καρδιάς, λένε οι γιατροί της Κινέζικης ιατρικής, πως είναι το καλοκαίρι. Το χρώμα, λένε, που αγαπά η καρδιά είναι το κόκκινο, το στοιχείο της είναι η φωτιά και το συναίσθημα που την τρέφει είναι η χαρά. Θα μου πεις, κι ένα μικρό παιδί τα ξέρει αυτά. Ναι, πράγματι. Νοητικά, όλοι τα γνωρίζουμε αυτά από παιδιά. Το ζήτημα είναι κατά πόσο τα εφαρμόζουμε συνειδητά στην καθημερινότητά μας. Βλέπεις, την καθημερινότητα την ορίζει η επανάληψη και η συνήθεια.

Η επανάληψη και η συνήθεια δημιουργούν την τάση, την προδιάθεση, την ανισορροπία και τελικά την ασθένεια. Αλλά η επανάληψη και η συνήθεια δίνουν και την τάση για ισορροπία και τελικά την καλή υγεία. Εσύ, και μόνον εσύ, επιλέγεις την τάση και την κατεύθυνση. Θα μου πεις, την καθημερινότητά σου την ορίζει κυρίως το επάγγελμά σου και η οικογενειακή σου κατάσταση, όχι οι επιλογές σου. Θα σου πω ότι το επάγγελμα και η οικογενειακή σου κατάσταση, μετά τα 18, διαμορφώθηκαν από τις επιλογές σου. Αλλά και κάθε νέα μέρα διαμορφώνεται από τις επιλογές σου. 

Ας πούμε, για παράδειγμα, ότι είσαι άνω των 48 και ζεις μόνος, είτε γιατί δεν παντρεύτηκες ποτέ, είτε γιατί παντρεύτηκες και χώρισες. Γνωρίζεις καλά το συσχετισμό καρδιά-καλοκαίρι-χαρά-φωτιά, αλλά στην καθημερινότητά σου, ακόμα και τους καλοκαιρινούς μήνες, είσαι αναγκασμένος να δουλεύεις για 8 ώρες τη μέρα σε ένα μικρό και στενάχωρο γραφείο. Όταν γυρίζεις στο σπίτι, νιώθεις μόνος, κουρασμένος και αξιολύπητος. Αυτά τα συναισθήματα σου γεννούν κι άλλες αρνητικές σκέψεις. Συνήθως, ανοίγεις καμιά κονσέρβα για μεσημεριανό. Στα συστατικά της διαβάζεις: ζάχαρη, αλάτι, πιπέρι, τσίλι και διάφορα άλλα ακαταλαβίστικα. Τρως μπροστά στην τηλεόραση, παρακολουθώντας τις πιο θλιβερές ειδήσεις της ημέρας και ολοκληρώνεις το γεύμα σου με ένα-δυο ποτηράκια κρασί γιατί πιστεύεις ότι αυτό σε χαλαρώνει από το στρες της ημέρας.

Να το φιλοσοφήσουμε λίγο; Δες το παραπάνω σενάριο σα νοητικό πείραμα. Έχεις την περιγραφή μιας εξωπραγματικής, ας πούμε, κατάστασης και τη διατύπωση μιας θεωρητικής υπόθεσης. Δε μένει παρά η δοκιμή της υπόθεσης.  Αν δοκίμαζες λοιπόν να υιοθετήσεις την παραπάνω συμπεριφορά, τι πιστεύεις ότι θα συνέβαινε; Αργά ή γρήγορα θα εμφάνιζες κάποιου είδους ανισορροπία στην καρδιά σου ή και σε άλλα ζωτικά σου όργανα, δεν είναι έτσι; Δεν είναι λογικό και αναμενόμενο αυτό; Θα εμφάνιζες δηλαδή κάποια ασθένεια.

Δεν αρκεί λοιπόν να γνωρίζεις κάποια πράγματα θεωρητικά. Χρειάζεται και η συνειδητή εφαρμογή τους σε καθημερινή βάση. Θα μου πεις, ‘‘μερικές φορές δε γίνεται αλλιώς’’. Θα σου πω, ‘‘βλέπεις κάτι στο νοητικό πείραμα-σενάριο που δεν είναι επιλογή σου;’’

Λένε πως ο Ιπποκράτης πριν αναλάβει τη θεραπεία ενός ασθενή, δεν του αποκάλυπτε αμέσως τη διάγνωσή του, αλλά τον ρωτούσε προηγουμένως: ‘Είσαι διατεθειμένος να σταματήσεις να κάνεις αυτό που σε αρρώστησε;’ Αν η απάντηση ήταν αρνητική, ο Ιπποκράτης δεν έμπαινε στον κόπο να αναλάβει τη θεραπεία του ασθενή. Καταλαβαίνεις γιατί, έτσι δεν είναι;

Εξακολουθώ. Αν σε ρωτήσω ποια είναι η πιο κατάλληλη εποχή για παιχνίδι, χαρά και έρωτα, θα πεις το καλοκαίρι. Αν σε ρωτήσω ποιο φρούτο σου θυμίζει καλοκαίρι, θα πεις το καρπούζι. Αν σε ρωτήσω τι χρώμα είναι η φωτιά, θα πεις κόκκινο. Αν σου πω ότι η φωτιά είναι κρύα, θα μου πεις ότι δεν ξέρω τι λέω.  Αν είναι έτσι, τότε ήδη γνωρίζεις κάποιες θεωρίες των βασικών αρχών της Κινέζικης Ιατρικής. Τη σύνδεση, αναρωτιέμαι, την κάνεις; Το πώς μπορείς να χρησιμοποιήσεις αυτή τη γνώση για την υγεία σου, το αντιλαμβάνεσαι;

Εξηγώ αμέσως τι εννοώ. Το καλοκαίρι είναι ιδανική εποχή για να τρέφεσαι κυρίως με κόκκινα φρούτα και να αποφεύγεις τα καρυκεύματα όπως το πιπέρι ή το τσίλι, που καίνε και ως εκ τούτου, ανεβάζουν τη θερμοκρασία στο σώμα σου. Το καλοκαίρι είναι η εποχή της φωτιάς, διότι είναι η εποχή που ο ήλιος καίει και γι’ αυτό η θερμοκρασία στο σώμα σου ανεβαίνει, εξαιτίας της ανόδου της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος φυσικά. Το να προσθέτεις επιπλέον φωτιά μέσω της τροφής ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο στο σώμα σου, δεν είναι καθόλου έξυπνο. Πολύ υψηλή θερμοκρασία στο σώμα σου, ισούται με πυρετό και ο πυρετός προκαλεί έλλειψη σθένους, δηλαδή α-σθένεια.

Για να μαγειρέψεις την τροφή σου, χρειάζεσαι φωτιά. Δεν έχει σημασία αν καις ξύλα ή αν χρησιμοποιείς την ηλεκτρική κουζίνα ή το φούρνο. Σημασία έχει ότι προσθέτεις φωτιά στην τροφή σου την ώρα που τη μαγειρεύεις. Δεν είναι σχήμα λόγου αυτό. Το καλοκαίρι λοιπόν, οφείλεις να αποφεύγεις τα μαγειρεμένα φαγητά και να τρως κυρίως ωμές τροφές, όπως για παράδειγμα, σαλάτες. Ομοίως, τους καλοκαιρινούς μήνες, πρέπει να αποφεύγεις τα οινοπνευματώδη ποτά. Ελπίζω να αντιλαμβάνεσαι γιατί.

Φρούτα και λαχανικά, τα οποία είναι κρύας φύσης, είναι η πιο ιδανική τροφή για την πιο θερμή εποχή του χρόνου. Και φυσικά, νερό – αφού το νερό σβήνει τη φωτιά. Ούτε αυτό είναι σχήμα λόγου. Και για να ολοκληρώσουμε με τις διατροφικές επιλογές του καλοκαιριού, καλό είναι να αποφεύγεις και το κρέας, το οποίο είναι θερμής φύσης. Να τρως κυρίως ψάρι και θαλασσινά. Αυτά είναι κρύας φύσης και επομένως, κατάλληλα για τις μέρες που η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή.

Βέβαια, εκτός από τη διατροφή σου, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλες καθημερινές σου συνήθειες. Το καλοκαίρι πρέπει να βγαίνεις συχνότερα έξω, στη φύση, να συναναστρέφεσαι κόσμο, να μιλάς, να γελάς. Να θυμάσαι πως η καρδιά αγαπάει το χα-χα του εγκάρδιου γέλιου. Αυτό την τρέφει, αυτό τη θεραπεύει. Γι’ αυτό, όταν γελάς, να γελάς με την καρδιά σου. Να γελάς με χα-χα. Να γελάς... για την καρδιά σου.  

Ακόμα να θυμάσαι πως αρκεί μία ασυνείδητη, μαύρη σκέψη και ένα ασυνείδητο, αρνητικό συναίσθημα για να κλείσει η καρδιά σου σχεδόν αυτόματα. Η κλειστή καρδιά σε κάνει κακόκεφο και μεμψίμοιρο, η ανοιχτή καρδιά σε κάνει ευγενικό και πρόσχαρο. Η κλειστή καρδιά προκαλεί ανισσοροπία και ασθένεια. Η ανοιχτή καρδιά επαναφέρει την ισορροπία και διατηρεί την καλή υγεία.

Λοιπόν, τι λες; Θα ανοίξεις την καρδιά σου, τέκνο μου;

ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Μετά μουσικής...

Δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν

Υπάρχει ένα άγριο βότανο, που φύεται σε κάποιες περιοχές της Κίνας, στη χερσόνησο της Κορέας και κάπου στη Ρωσία. Είναι προστατευόμενο είδος, λόγω σπανιότητας και γι’ αυτό ανήκει στην κατηγορία των πολύ ακριβών βοτάνων. Αυτό το βότανο, φημολογείται ότι θεραπεύει όλες τις ασθένειες του ανθρώπου. Ρεν σεν (人参, Ren Shen) το λένε οι Κινέζοι. Τζίνσενγκ-Πάναξ το λένε στον υπόλοιπο κόσμο. Tο βρίσκεις σε μορφή σκόνης ή σε φακελάκια τσαγιού, στα μαγαζιά μπαχαρικών, αλλά και σε κάψουλες, στο φαρμακείο. Τελευταία, το Τζίνσενγκ είναι στη μόδα. Εσύ το έχεις δοκιμάσει; Πολύς κόσμος παίρνει Τζίνσενγκ, επειδή έχει ακούσει ότι κάνει καλό. Αν ρωτήσεις σε τι κάνει καλό, σου λένε ότι κάνει καλό σε όλα. Τζίνσενγκ, σου λέει. Βότανο κατάλληλο διά πάσαν νόσον. Διά πάσαν νόσον, ναι, αλλά και διά πάσαν... μαλακίαν;

Καὶ περιῆγεν, λέει, ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων... καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον... καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ. Στην Καινή Διαθήκη, θα βρεις τη ρήση που τιτλοφορεί αυτό το άρθρο. Η ρήση χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ιδιότητα κάποιων βοτάνων να θεραπεύουν κάθε ασθένεια και κάθε μαλακίαν. Μαλακίαν, λέγω, βλέπε: μαλθακότητα, αδυναμία, ατονία. Μη μπερδεύεσαι. Μπορεί ο Ιησούς πράγματι να θεράπευε τα πάντα - δεν το γνωρίζω - αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Το θέμα μας είναι αν μπορεί να το κάνει αυτό ένα βότανο ή όχι. Μήπως η ρήση χρησιμοποιείται ειρωνικά, υπονοώντας ότι είναι ανόητο και απερίσκεπτο να περιμένεις από ένα βότανο να θεραπεύει τα πάντα; Ας εξετάσουμε αυτή την εκδοχή.  

Τελευταία, σε πολλές καφετέριες, σερβίρουν μαύρο, πράσινο, κόκκινο ή και άσπρο τσάι εκτός του καφέ. Έτσι δεν είναι; Σε κάποιες δε, πιο εναλλακτικές καφετέριες, σερβίρουν το τσάι της επιλογής σου με Τζίντζερ. Με Τζίντζερ, λέγω. Όχι με Τζίνσενγκ. Μη μπερδεύεσαι. Πρόσεξε τι προσπαθώ να σου πω. Αν είχες επιλογή, εσύ ποιο θα διάλεγες; Αυτό με το Τζίντζερ ή αυτό με το Τζίνσενγκ; Με το Τζίνσενγκ, να υποθέσω; Επειδή είναι ακριβό – άρα και καλό; Επειδή είναι στη μόδα; Ή και επειδή φημολογείται ότι είναι κατάλληλο δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν; Αλήθεια, πιστεύεις ότι υπάρχει βότανο που θεραπεύει τα πάντα; Μα, αν υπήρχε τέτοιο βότανο, γιατί να υπήρχαν όλα τα υπόλοιπα; Τέτοιο βότανο, ματά λύπης μου σε πληροφορώ πως, δεν υπάρχει.

Ακόμα και το Τζίνσενγκ-Πάναξ, για το οποίο οι Κινέζοι λένε ότι ανασταίνει και νεκρούς, που δρα μόλις σε 15 με 30 λεπτά, που το αποκαλούν βασιλιά των βοτάνων, ακόμα και αυτό δεν είναι πανάκεια κι ας αποκαλείται Πάναξ. Νεκρούς δεν ανασταίνει, μόνο ετοιμοθάνατους. Και σε καμία περίπτωση δε θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι θεραπεύει τα πάντα, ούτε βέβαια ότι δεν έχει παρενέργειες. Στην υπερβολή της ρήσης όμως, θα υπάρχει κάποια αλήθεια. 

Αλήθεια είναι ότι το Τζίνσενγκ-Πάναξ τονώνει την καρδιά, τον πνεύμονα και τον σπλήνα. Αλήθεια είναι ότι ρυθμίζει το  αίμα, καθώς και όλα τα άλλα υγρά του σώματος, συμπληρώνοντας τη χαμένη Γιανγκ ενέργεια του οργανισμού. Αλήθεια είναι ότι αυξάνει την άμυνα του οργανισμού ενάντια στους παθογόνους παράγοντες. Αληθεύει και ότι δρα απευθείας στο Γιουάν Τσι, δηλαδή στο πρωταρχικό, στο αρχέγονο Τσι, συμπληρώνοντας, σχεδόν αμέσως, ό,τι είναι σε έλλειψη, σε περίπτωση που κάποιος είναι ετοιμοθάνατος. Αλλά τι συμπεραίνεις από όλα αυτά; Ότι το Τζίνσενγκ-Πάναξ κάνει καλό σε όλα; Μάλλον, μπερδεύεσαι.

Μόνο αν πραγματικά κινδυνεύει η ζωή σου, πρέπει να πάρεις Τζίνσενγκ-Πάναξ. Όχι, όποτε νιώθεις ατονία και χρειάζεσαι ενέργεια, για να πας, ας πούμε, στο γυμναστήριο. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλές ποικιλίες Τζίνσενγκ που δεν είναι τόσο ισχυρές όσο το Τζίνσενγκ-Πάναξ, κυρίως επειδή πρόκειται για καλλιεργήσιμες ποικιλίες - και όχι για άγριες. Επιπλέον, υπάρχουν και βότανα που προέρχονται από διάφορα μέρη της γης και μοιάζουν στις ιδιότητες με το Τζίνσενγκ, γι’ αυτό τα βαφτίζουν Τζίνσενγκ. Για παράδειγμα, το Μάκα, Lepidium Μeyenii, το λένε και Περουβιανό Τζίνσενγκ, η Κωδωνόπη ή Κωδώνοψι, Codonopsis Pilosula, λέγεται και Τζίνσενγκ του φτωχού... και άλλα.

Ενώ, λοιπόν, όλες οι ποικιλίες Τζίνσενγκ και όλα τα βότανα που βαφτίζονται Τζίνσενγκ είναι πολύ ικανά, ευτυχώς δεν είναι όλα τόσο έντονα διεγερτικά όσο το Τζίνσενγκ-Πάναξ και έτσι, δε θα προκαλέσουν πολύ μεγάλη ζημιά σε περίπτωση που τα καταναλώσεις ενώ δεν τα χρειάζεσαι. Αντίθετα, το Τζίνσενγκ-Πάναξ, που παρεμπιπτόντως δεν θεραπεύει όλες τις ασθένειες, μπορεί να σου προξενήσει μεγάλη ζημιά αν το καταναλώσεις χωρίς λόγο. Αν δεν το χρειάζεται ο οργανισμός σου, π.χ. αν έχεις υψηλή πίεση, αν το παρακάνεις με τη δοσολογία ή με το διάστημα που το λαμβάνεις ή αν το συνδυάσεις με άλλα διεγερτικά, με τον καφέ ή με το μαύρο τσάι, μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ανισορροπία στο δίπολο Γιν-Γιανγκ και να σε αρρωστήσει, να προκαλέσει από εμετό μέχρι αιμορραγία ή και να σε σκοτώσει.

Ως βασιλιάς των βοτάνων, το Τζίνσενγκ, δρα καλύτερα μόνο του. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει να το συνδυάζεις με άλλα βότανα, κυρίως αν και αυτά είναι ισχυρά διεγερτικά, όπως το μαύρο τσάι και ο καφές. Τέλος, για τον βασιλιά των βοτάνων, θα σου πρότεινα να το χρησιμοποιείς μόνο σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, όταν καταρρέει το Τσι  και απειλείται η ζωή σου και όχι αν δε συντρέχει πολύ σοβαρός λόγος υγείας.

Το Τζίντζερ, απ’ την άλλη, ανήκει στην κατηγορία των ταπεινών βοτάνων, γι’ αυτό άλλωστε είναι και πολύ οικονομικό. Καλλιεργείται στη Νότια Ασία, στην Ανατολική Αφρική και στην Καραϊβική και εξάγεται σε όλο τον κόσμο, οπότε είναι πολύ εύκολο να το βρεις. Χρησιμοποιείται στην Κινέζικη Ιατρική, αλλά και στη μαγειρική και στην αρωματοποιία, επειδή εκτός των άλλων, έχει ένα υπέροχο λεμονάτο άρωμα. Μπορείς να το βρεις σε μορφή φρέσκιας ρίζας, σε όλα τα μανάβικα των μεγάλων σούπερ μάρκετ, αλλά και αποξηραμένο με ή χωρίς επικάλυψη ζάχαρης και σε μορφή σκόνης, σε καταστήματα μπαχαρικών.

Το φρέσκο Τζίντζερ είναι Γιανγκ φύσης. Δρα αποτοξινωτικά και αντιεμετικά, στην περίπτωση που κάποια τροφή διαταράξει το περιβάλλον του σπλήνα ή του στομάχου σου. Τροφές Γιν φύσης, όπως τα ψάρια και τα ψαρικά συχνά προκαλούν τέτοιες διαταραχές. Γι’ αυτό οι Κινέζοι, προσθέτουν λεπτοκομμένο Τζίντζερ στα ψάρια και στα ψαρικά, δημιουργώντας έτσι το δίπολο της ισορροπίας Γιν-Γιανγκ στο πιάτο τους. Δοκίμασέ το κι εσύ. Αλλά και στην περίπτωση ναυτίας, όταν ταξιδεύεις, μπορείς να τρίψεις λίγο φρέσκο Τζίντζερ στη γλώσσα σου και να ανακόψεις αμέσως τη ναυτία.

Το φρέσκο Τζίντζερ, να ξέρεις, εισχωρεί στον οργανισμό από το μεσημβρινό του πνεύμονα και του στομάχου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θεραπεύει, σε χρόνο ρεκόρ, το κοινό κρυολόγημα. Αν για παράδειγμα κρυολόγησες επειδή τα ρούχα σου βράχηκαν και στέγνωσαν πάνω σου, το μόνο που χρειάζεσαι, πριν καν εμφανιστούν τα συμπτώματα του κρυολογήματος, είναι λίγο φρέσκο Τζίντζερ. Βράσε Τζίντζερ με μαύρη ζάχαρη για 10 λεπτά και πιες το ζεστό. Θα δεις ότι αμέσως, θα αρχίσεις να ιδρώνεις, επειδή το Τζίντζερ αμέσως αρχίζει να διασκορπίζει και να αποβάλει από το σώμα σου τις τοξίνες, το κρύο και τον αέρα. 

Το Τζίντζερ είναι και αντιοξειδωτικό, άρα και αντιγηραντικό. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, συμβάλλει σημαντικά και στη μείωση των φλεγμονών και στη ρύθμιση του προστάτη στους άντρες. Αντενδείκνυται μόνο η παρατεταμένη χρήση του σε μεγάλες ποσότητες τους καλοκαιρινούς μήνες. Ακόμα, το καλοκαίρι, δεν πρέπει να το χρησιμοποιείς ποτέ αποξηραμένο, επειδή σε αυτή τη μορφή δρα θερμαντικά. Στη φρέσκια του μορφή, επειδή είναι έντονα διασκορπιστικό, μάλλον δροσίζει, παρά θερμαίνει τόσο το χειμώνα όσο και το καλοκαίρι. Γι’ αυτό μπορείς να το χρησιμοποιείς φρέσκο, για να ρίξεις τον πυρετό το χειμώνα αλλά και για να μην παθαίνεις ηλίαση το καλοκαίρι.

Γενικά, όπως μπορεί να παρατήρησες ήδη, άλλος έχει το όνομα και άλλος έχει τη χάρη. Ο τίτλος πανάκεια, ανήκει μεν στο Τζίνσενγκ-Πάναξ, θα μπορούσε όμως κάλλιστα να ανήκει και στο ταπεινό Τζίντζερ, που έχει τόσες χάρες. Δε νομίζεις; Σημαντικότερο όλων όμως είναι να καταλάβεις ότι τα δύο παραπάνω βότανα, όπως και όλα τα βότανα ανεξαιρέτως, δεν πρέπει να λαμβάνονται αλόγιστα. Όταν λαμβάνεις ένα βότανο, θα πρέπει να στοχεύεις στο δίπολο ισορροπίας που δημιουργείται ανάμεσα σε εσένα και στο βότανο. Στον ένα πόλο θα πρέπει να είσαι εσύ και στον άλλο πόλο να είναι το βότανο. Αυτή είναι η περίφημη ισορροπία Γιν-Γιανγκ. Κάθε βότανο, από τη φύση του είναι είτε Γιν, είτε Γιανγκ. Αλλά και κάθε ασθένεια έχει φύση Γιν ή Γιανγκ.  Το βότανο πρέπει να μπορεί να συμπληρώνει αυτό που σου λείπει ώστε να προκύπτει το Γιν-Γιανγκ. Διαφορετικά, δεν το χρειάζεσαι. Καταλαβαίνεις;

Τα βότανα, λοιπόν, δρουν συμπληρωματικά και μόνον έτσι. Συμπληρώνουν δηλαδή, αυτό που σου λείπει. Γι’ αυτό, ένα βότανο που κάνει καλό σε μένα, δεν είναι βέβαιο ότι θα κάνει καλό και σε σένα. Γι’ αυτό, μην παίρνεις ό,τι σου λένε πως κάνει καλό γενικώς και αορίστως. Το ζητούμενο είναι να κάνει καλό σε σένα, στη δεδομένη συνθήκη. Αν η ιδιοσυγκρασία σου και η φύση της ασθένειάς σου είναι Γιανγκ, το βότανο που θα σε ισορροπήσει, θα είναι οπωσδήποτε Γιν. Το να πάρεις, τότε, ένα Γιανγκ βότανο, ακόμα κι αν αυτό θεωρείται πανάκεια, όπως το Τζίνσενγκ-Πάναξ, δεν πρόκειται να σε θεραπεύσει. Αντίθετα, θα χειροτερέψει την ασθένειά σου ή θα προκαλέσει άλλες ανισορροπίες. Δεν είναι λογικό;

Το ποιο βότανο μπορεί να σου κάνει καλό και ποιο όχι, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Πρέπει πάντα να συνυπολογίζεται η φύση της ανισορροπίας, δηλαδή της ασθένειάς σου, η ιδιοσυγκρασία σου, η φύση του βοτάνου και πολλά-πολλά άλλα. Γι’ αυτό, αν δε γνωρίζεις αρκετά για κάποιο βότανο, θα πρέπει να ζητάς τη γνώμη ειδικού.

ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΚΑΛΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Να θυμάσαι πως ένα βότανο που κάνει καλό σε εμένα, μπορεί να κάνει κακό σε εσένα και πως βότανο, κατάλληλο διά πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν, δεν υπάρχει. Μην επιλέγεις ένα βότανο ανάλογα με τη φήμη του. Μην επιλέγεις το βότανο που είναι στη μόδα. Κάνε πιο σοφές επιλογές για την υγεία σου. Και μην ξεχνάς πως στόχος σου είναι το Γιν-Γιανγκ, δηλαδή η ισορροπία.